Cước vận tải biển thấp chưa chắc giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí logistics

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, cước vận tải biển thường là một trong những yếu tố đầu tiên được doanh nghiệp quan tâm khi lựa chọn đơn vị giao nhận. Chỉ cần nhận được báo giá thấp hơn từ một vài chục đến vài trăm USD cho mỗi container, doanh nghiệp đã có thể cân nhắc thay đổi nhà cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, mức cước thấp nhất chưa chắc là phương án mang lại hiệu quả kinh tế tốt nhất.

Thực tế, chi phí logistics không chỉ được quyết định bởi giá vận chuyển trên báo giá. Thời gian giao hàng, phụ phí phát sinh, chi phí lưu container, lưu bãi và khả năng phối hợp giữa các bên đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tổng ngân sách của một lô hàng.

Thị trường vận tải biến động, giá cước không phải yếu tố duy nhất

Thị trường vận tải biển quốc tế luôn chịu tác động từ nhiều yếu tố như cung cầu vận chuyển, giá nhiên liệu, tình hình tại các tuyến hàng hải, năng lực khai thác cảng và chính sách của hãng tàu.

Theo bản tin logistics ngày 12/10/2026 của TrasportoEuropa, sản lượng container hàng hải toàn cầu trong tháng 8/2026 đạt 17,46 triệu TEU, tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước. Cùng thời điểm, chỉ số giá cước container toàn cầu được bài báo dẫn lại đạt mức cao nhất kể từ tháng 7/2024. Diễn biến này cho thấy sản lượng tăng không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp luôn được hưởng mức giá vận chuyển thấp hơn.

Khi thị trường thay đổi, một báo giá có thể chỉ phù hợp trong thời gian giới hạn hoặc đi kèm những điều kiện cụ thể về lịch tàu, thời điểm xác nhận chỗ và các khoản phụ phí. Vì vậy, doanh nghiệp cần xem xét đầy đủ phạm vi dịch vụ trước khi quyết định lựa chọn đối tác vận chuyển.

Những khoản chi phí dễ bị bỏ qua khi so sánh báo giá

Thứ nhất, các khoản phụ phí vận tải. Ngoài cước biển cơ bản, một lô hàng có thể phát sinh phụ phí nhiên liệu, phụ phí mùa cao điểm, phí chứng từ, phí xử lý tại cảng và các khoản phí địa phương khác. Tùy tuyến vận chuyển và điều kiện dịch vụ, những khoản này có thể được tính riêng hoặc đã bao gồm trong báo giá.

Nếu chỉ so sánh giá cước cơ bản mà không kiểm tra các điều kiện đi kèm, doanh nghiệp có thể lựa chọn phương án tưởng như rẻ hơn nhưng tổng chi phí cuối cùng lại cao hơn.

Thứ hai, chi phí do chậm tiến độ. Lịch tàu thay đổi, hàng không kịp hạ bãi hoặc chứng từ chưa hoàn thiện đúng thời hạn đều có thể ảnh hưởng đến kế hoạch giao nhận. Với doanh nghiệp sản xuất, việc nguyên liệu về chậm có thể làm gián đoạn hoạt động. Với doanh nghiệp thương mại, hàng giao không đúng thời điểm có thể ảnh hưởng đến kế hoạch phân phối và cam kết với khách hàng.

Thứ ba, chi phí phát sinh tại cảng và điểm giao nhận. Phí lưu container, lưu bãi hoặc vận chuyển nội địa bổ sung có thể xuất hiện khi hàng không được xử lý trong thời gian miễn phí theo quy định áp dụng. Những chi phí này phụ thuộc vào từng lô hàng, địa điểm, hãng vận chuyển và điều kiện hợp đồng, vì vậy cần được xác nhận cụ thể thay vì mặc định rằng mọi tuyến đều có cách tính giống nhau.

Làm thế nào để kiểm soát tổng chi phí logistics?

Để lựa chọn phương án vận chuyển hiệu quả, doanh nghiệp nên bắt đầu từ việc xác định rõ nhu cầu thực tế của lô hàng.

Trước tiên, cần cung cấp đầy đủ thông tin về cảng đi, cảng đến, loại hàng, số lượng, kích thước, trọng lượng, loại container và thời gian dự kiến giao hàng. Thông tin càng rõ ràng, đơn vị giao nhận càng có cơ sở để xây dựng báo giá phù hợp và hạn chế việc điều chỉnh sau khi xác nhận dịch vụ.

Tiếp theo, hãy yêu cầu báo giá thể hiện rõ những khoản đã bao gồm, những khoản tính riêng, thời hạn hiệu lực và điều kiện áp dụng. Khi so sánh các phương án, doanh nghiệp nên đặt tổng chi phí dự kiến bên cạnh thời gian vận chuyển, lịch tàu, điều kiện thanh toán và khả năng hỗ trợ khi phát sinh vấn đề.

Một bước quan trọng khác là chủ động theo dõi lô hàng. Việc cập nhật thời gian dự kiến khởi hành (ETD), thời gian dự kiến đến (ETA), tình trạng chứng từ và các mốc giao nhận giúp doanh nghiệp có thêm thời gian điều chỉnh kế hoạch. Đồng thời, cần xác nhận sớm những yêu cầu đặc biệt về đóng gói, hun trùng, nhãn hàng hóa, thủ tục hải quan hoặc chứng từ chuyên ngành nếu có.

Cuối cùng, doanh nghiệp nên đánh giá đối tác giao nhận dựa trên cả chất lượng dịch vụ và tổng chi phí thực tế sau mỗi lô hàng. Một đơn vị cung cấp thông tin minh bạch, phản hồi kịp thời và phối hợp xử lý phát sinh tốt có thể mang lại giá trị đáng kể trong dài hạn.

Logistics hiệu quả bắt đầu từ một kế hoạch phù hợp

Tối ưu chi phí logistics không đơn thuần là tìm kiếm mức cước thấp nhất. Đó là quá trình cân đối giữa ngân sách, thời gian, độ tin cậy và yêu cầu vận hành của doanh nghiệp.

Với mỗi lô hàng, phương án phù hợp có thể khác nhau. Một lô hàng không quá gấp có thể ưu tiên chi phí; trong khi lô hàng phục vụ kế hoạch sản xuất hoặc giao hàng theo hợp đồng có thể cần đặt yếu tố thời gian và độ ổn định lên hàng đầu.

Vì vậy, trước khi quyết định đặt chỗ, doanh nghiệp nên xem xét toàn bộ hành trình vận chuyển thay vì chỉ nhìn vào một con số trên báo giá. Chuẩn bị thông tin đầy đủ, kiểm tra các khoản phí và duy trì trao đổi thường xuyên với đơn vị giao nhận sẽ giúp quá trình xuất nhập khẩu chủ động, minh bạch và hiệu quả hơn.